EBEVEYNLERİN OKUL ÖNCESİ EĞİTİMDE UYGULANAN  AİLE KATILIM ÇALIŞMALARINDAN BEKLENTİLERİ

Bil. Uzm. Zeliha YAZICI*

Bil. Uzm. Begümhan YÜKSEL**

Dr. Cem GÜZELLER***

ÖZET

Okul öncesi dönemi çocukların gelişimde oldukça önemli bir yere sahiptir. Çocuk ilk eğitimini ebeveynlerinden alır ve onların ilk eğitimcileri anne babalarıdır. Anne babanın öğrettikleri ve yakın çevreden alınan bilgiler, çocuğun yaşamını önemli şekilde etkiler. Çocuk için gerekli olan en etkin eğitim anne, baba ve öğretmenin birlikte çalışmalarıyla gerçekleşir. Bu nedenle okulöncesi eğitim programına aile katılımını sağlamak çocukların gelişimi açısından önemle üzerinde durulan bir konu haline gelmiştir

Bu araştırmada ebeveynlerin okul öncesi eğitim kurumlarında uygulanan aile katılım çalışmaları ile ilgili görüşleri ve yapılan çalışmalara yönelik beklentileri incelenmiştir. Çalışmaya Antalya il merkezinden okul öncesi eğitim kurumuna devam eden 3-6 yaş grubu çocuklarının  anne babaları katılmıştır. Okul öncesi eğitim kurumuna devam eden ve 3-6 yaş grubu çocuğu olan 175 anne baba araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Elde edilen bulgulara göre, anne babaların okul öncesi kurumlarda yapılan aile katılım çalışmalarında yer almak istedikleri ve  en çok bireysel görüşmeleri tercih ettikleri, sınıf içi çalışmalarda yer almak istedikleri, düzenli olarak haberleşme mektupları gönderilmesini istedikleri ve öğretmenlerin ev ortamlarını ziyaret etmelerini istedikleri  görülmüştür.

THE PARENTS  EXPECTATION ON THE PARENT  INVOLMENT OF PRESCHOOL EDUCATION

ABSTRACT

Pre-school period bears great importance in the development of children. A child receives his first education from parents thus parents are the first educators. The information taught by parents and closest environment influence the life of the child significantly. The most efficient education for the child is the one provided by parents and the teacher. For this reason, the participation of the parents in the pre-school education has gradually turned out to be an issue to which significant importance is attached.

    Mesleki             Eğitim Dergisi; 7(13):63-76. Ocak. Yayınlanmıştır.

*Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü,Okul Öncesi Eğitimi Öğrt. A.B.D Öğretim Görevlisi

**Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü, Okul Öncesi Eğitimi Öğrt. A.B.D Öğretim Görevlisi

***Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Bölümü, Öğretim Görevlisi 

GİRİŞ

İnsan  yaşamının  her döneminde gelişim, olgunlaşma ve deneyimlerle bağlantılı olarak  kazanılan önemli geçişler vardır. Okul  öncesi dönemi diğer gelişim dönemlerinin  temelini oluşturduğu için bu dönemin sağlıklı ve zengin uyarıcılarla desteklenmiş en uygun yaşantılarla geçirilmesi son derece önemlidir.

Erken çocukluk yıllarının önemi bilimsel araştırmalarla kanıtlanmıştır. Özellikle ilk beş yaşta, beyin ve sinir sisteminin hızlı gelişmesine paralel olarak çocuğun öğrenme kapasitesi hızla artmakta ve yeterli zihinsel gelişme için çevreden gelen uyaranlar önem kazanmaktadır. Aynı zamanda, gelişimin farklı boyutları birbirini pekiştirip, desteklemektedir (Büyükkaragöz, 1994:232; Aksoy Tokgöz, 2002:170; Güneysu ve diğ., 2005:50).

Okul öncesi dönemde kurumsal eğitim kadar gerekli ve önemli olan eğitim, ailelerin eğitimidir. Bu nedenle, üzerinde durulması gereken en önemli noktalardan biri okul ve ailenin işbirliği içinde çocuğun eğitiminde yararlı olabilmelerini sağlamaktır. Okul  öncesi eğitim kurumları çocuğun eğitimiyle birlikte  ailelerin  eğitimini de kapsamalıdır.

Okul öncesi dönemdeki aile katılım çalışmalarında, çocukların ilk eğitimcilerinin anne, babaları olduğu görüşünden hareketle aileleri destekleyici, onları çocuk gelişimi ve eğitimi hakkında bilgilendirici, eğitici ve aynı zamanda çocuklarının eğitimine katılmalarını sağlayıcı şekilde sistematik ve kurumsal eğitimle  evdeki eğitimi paralelleştiren bir yaklaşım sergilenmektedir (Tezel Şahin ve Ünver, 2005:23). Okul öncesi dönemde, ailelerle işbirliği yapmak ve onları eğitime dahil etmek, erken çocukluk dönemi eğitimcilerinin sorumluluklarının ayrılmaz bir parçasını oluşturmaktadır. Yapılan araştırmalar okul öncesi eğitimin ailelerin ve çocukların eğitiminin birlikte alındığı durumlarda daha kalıcı nitelikte olduğunu göstermektedir (Maden, 1993: 173; Pehlivan, 2000, 110; Rosenblatt ve Peled, 2002:367). Çocukların sosyal, duygusal ve akademik açıdan gelişmesi ve başarılı olması açısından okul-aile işbirliği son derecede önemli görülmektedir.

Aileyi ve çocuğun yakın sosyal çevresini birlikte ele alan kapsamlı çalışmaların, sadece anne baba eğitiminden ya da çocuğun ev ortamından soyutlanması yoluyla yapılan öğretmen merkezli  kurumsal eğitim çalışmalarından daha başarılı olduğu görülmektedir (Maden, 1993:172). Aile ve çocuğa yönelik yapılan bilinçli uygulamalar, eğitimde istenilen amaçlara ulaşmada bir kat daha önem kazanmaktadır. Aile katılımının okul öncesi dönemde uygulandığında eğitimin daha kalıcı etkileri olacaktır.

Okul öncesi eğitim kurumlarında yapılan aile katılımı çalışmaları; konferanslar, toplantı düzenleme, bireysel görüşme yapma, ebeveynlerin sınıf içi ve sınıf dışı etkinliklerine katılımının sağlanması, telefon görüşmeleri, ev ziyaretleri, haber mektupları düzenleme, bülten tahtası veya panoları hazırlama, kitapçıklar hazırlama, dilek kutsu düzenleme, toplu dosya hazırlama, teyp kayıtları tutma ve ebeveyn kütüphanesi düzenleme gibi çalışmalardan oluşmaktadır (Logsdon, 1998: 3; Ömeroğlu ve diğ., 2003a: 441; Ömeroğlu ve diğ., 2003b:130).

Bu araştırmada ebeveynlerin okul öncesi eğitim kurumlarında uygulanan aile katılım çalışmaları ile ilgili görüşleri ve yapılan çalışmalara yönelik beklentileri incelenmiştir.

YÖNTEM

Evren ve Örneklem

Bu çalışma, betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma evrenini, Antalya ilindeki özel ve resmi okulöncesi eğitim kurumlarına devam eden 3-6 yaş grubu çocukların ebeveynleri oluşturmaktadır.

Araştırmanın örneklemine, Antalya il merkezinde bulunan 10 SHÇEK’ e 10 Milli Eğitim Bakanlığına bağlı (iki Bağımsız Anaokulu, sekiz anasınıfı) okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 3-6 yaş grubu çocukların aileleri katılmıştır. Araştırmada kullanılan anket, 500 anne baba çiftine gönderilmiş ancak, ebeveynlerden  araştırmaya katılmayı kabul  eden 125 anne, 50 baba olmak üzere toplam 175 ebeveyn araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır.

Veri Toplama Aracı

Araştırma verileri araştırmacılar tarafından geliştirilmiştir anketle toplanmıştır.. Geliştirilen anketin amaca uygunluğu için uzman görüşüne başvurulmuştur. Uzmanların önerilerine göre anket maddelerinde düzenlemeler  yapılmıştır. Uzman görüşlerine göre düzenlenen anket 2004-2005 eğitim öğretim yılı başında bir tane SHÇEK ve bir tane de MEB.’na bağlı okul öncesi kurumundaki 3-6 yaş çocuklarına sahip  50 ebeveyne uygulanarak ön denemesi yapılmıştır. Ön denemede anketler araştırmacılar tarafından ebeveynlere bireysel olarak uygulanmış ve soruların anlaşılırlılığı test edilmiştir. 2004-2005 eğitim öğretim yılının ikinci yarısında anketler ön deneme yapılan kurumlardan farklı olarak,  10 SHÇEK’ e ve 10 Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 3-6 yaş grubu çocukların ebeveynlerine kurum öğretmenleri aracılığıyla gönderilmiştir.

Anket iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde aileye yönelik kişisel bilgiler yer almaktadır. İkinci bölümde ise ebeveynlerin çocuklarının devam ettiği okul öncesi eğitim kurumlarında tercih ettikleri aile katılım etkinliklerin, bu etkinliklerin türleri, içerikleri ile ilgili beklentilerine yönelik sorulardan oluşmaktadır.

Verilerin Analizi

Anketle elde edilen verilerin kodlaması yapıldıktan sonra, bilgisayarda SPSS 13.0 paket programında düz ve çapraz tablolar üzerindeki dağılım oranları kullanılarak veriler analiz edilmiştir.

Bulgular ve Tartışma

Toplo 1: Araştırmaya Katılan Ebeveynlerin Demografik Özelliklerine Göre Dağlımı

Araştırmaya katılan ebeveynlerin demografik özelliklerine bakıldığında;  ebeveynlerin %71.0’ni anneler, %29.0’unu babalar oluşturmaktadır. Ebeveynlerin %57.7’si kamu kurumlarında, %42,3’ü özel sektörde çalışmaktadır.