|
EBEVEYNLERİN OKUL ÖNCESİ EĞİTİMDE
UYGULANAN AİLE KATILIM
ÇALIŞMALARINDAN BEKLENTİLERİ
Bil. Uzm. Zeliha YAZICI*
Bil. Uzm. Begümhan YÜKSEL**
Dr. Cem GÜZELLER***
ÖZET
Okul öncesi dönemi çocukların
gelişimde oldukça önemli bir yere
sahiptir. Çocuk ilk eğitimini
ebeveynlerinden alır ve onların ilk
eğitimcileri anne babalarıdır. Anne
babanın öğrettikleri ve yakın çevreden
alınan bilgiler, çocuğun yaşamını
önemli şekilde etkiler. Çocuk için
gerekli olan en etkin eğitim anne,
baba ve öğretmenin birlikte
çalışmalarıyla gerçekleşir. Bu nedenle
okulöncesi eğitim programına aile
katılımını sağlamak çocukların
gelişimi açısından önemle üzerinde
durulan bir konu haline gelmiştir
Bu araştırmada ebeveynlerin okul
öncesi eğitim kurumlarında uygulanan
aile katılım çalışmaları ile ilgili
görüşleri ve yapılan çalışmalara
yönelik beklentileri incelenmiştir.
Çalışmaya Antalya il merkezinden okul
öncesi eğitim kurumuna devam eden 3-6
yaş grubu çocuklarının anne babaları
katılmıştır. Okul öncesi eğitim
kurumuna devam eden ve 3-6 yaş grubu
çocuğu olan 175 anne baba araştırmanın
örneklemini oluşturmuştur. Elde edilen
bulgulara göre, anne babaların okul
öncesi kurumlarda yapılan aile katılım
çalışmalarında yer almak istedikleri
ve en çok bireysel görüşmeleri tercih
ettikleri, sınıf içi çalışmalarda yer
almak istedikleri, düzenli olarak
haberleşme mektupları gönderilmesini
istedikleri ve öğretmenlerin ev
ortamlarını ziyaret etmelerini
istedikleri görülmüştür.
THE PARENTS EXPECTATION ON THE
PARENT INVOLMENT OF PRESCHOOL
EDUCATION
ABSTRACT
Pre-school period
bears great importance in the
development of children. A child
receives his first education from
parents thus parents are the first
educators. The information taught by
parents and closest environment
influence the life of the child
significantly. The most efficient
education for the child is the one
provided by parents and the teacher.
For this reason, the participation of
the parents in the pre-school
education has gradually turned out to
be an issue to which significant
importance is attached.
This research has
investigated various views and
expectations related with family
involment activities conducted in
pre-school education instutions.
Parents of 3-6 year –old children
going to pre-school education
institutions located in Antalya
participated in the study. 175
parents constituted the sample group
of the research. To the findings, it
has been observed that parents are
willful to engage in family
participation activities and they
mostly prefer to involve in
individual meetings. Furthermore,
they desire to participate in class
activities, receive status letters
and get home visits of teachers.
Mesleki Eğitim
Dergisi; 7(13):63-76. Ocak.
Yayınlanmıştır.
*Akdeniz
Üniversitesi Eğitim Fakültesi
İlköğretim Bölümü,Okul Öncesi Eğitimi
Öğrt. A.B.D Öğretim Görevlisi
**Akdeniz
Üniversitesi Eğitim Fakültesi
İlköğretim Bölümü, Okul Öncesi Eğitimi
Öğrt. A.B.D Öğretim Görevlisi
***Akdeniz
Üniversitesi Eğitim Fakültesi
İlköğretim Bölümü, Öğretim Görevlisi
GİRİŞ
İnsan yaşamının her döneminde
gelişim, olgunlaşma ve deneyimlerle
bağlantılı olarak kazanılan önemli
geçişler vardır. Okul öncesi dönemi
diğer gelişim dönemlerinin temelini
oluşturduğu için bu dönemin sağlıklı
ve zengin uyarıcılarla desteklenmiş en
uygun yaşantılarla geçirilmesi son
derece önemlidir.
Erken çocukluk yıllarının önemi
bilimsel araştırmalarla
kanıtlanmıştır. Özellikle ilk beş
yaşta, beyin ve sinir sisteminin hızlı
gelişmesine paralel olarak çocuğun
öğrenme kapasitesi hızla artmakta ve
yeterli zihinsel gelişme için çevreden
gelen uyaranlar önem kazanmaktadır.
Aynı zamanda, gelişimin farklı
boyutları birbirini pekiştirip,
desteklemektedir (Büyükkaragöz,
1994:232; Aksoy Tokgöz, 2002:170;
Güneysu ve diğ., 2005:50).
Okul öncesi dönemde kurumsal eğitim
kadar gerekli ve önemli olan eğitim,
ailelerin eğitimidir. Bu nedenle,
üzerinde durulması gereken en önemli
noktalardan biri okul ve ailenin
işbirliği içinde çocuğun eğitiminde
yararlı olabilmelerini sağlamaktır.
Okul öncesi eğitim kurumları çocuğun
eğitimiyle birlikte ailelerin
eğitimini de kapsamalıdır.
Okul öncesi dönemdeki aile katılım
çalışmalarında, çocukların ilk
eğitimcilerinin anne, babaları olduğu
görüşünden hareketle aileleri
destekleyici, onları çocuk gelişimi ve
eğitimi hakkında bilgilendirici,
eğitici ve aynı zamanda çocuklarının
eğitimine katılmalarını sağlayıcı
şekilde sistematik ve kurumsal
eğitimle evdeki eğitimi
paralelleştiren bir yaklaşım
sergilenmektedir (Tezel Şahin ve Ünver,
2005:23). Okul öncesi dönemde,
ailelerle işbirliği yapmak ve onları
eğitime dahil etmek, erken çocukluk
dönemi eğitimcilerinin
sorumluluklarının ayrılmaz bir
parçasını oluşturmaktadır. Yapılan
araştırmalar okul öncesi eğitimin
ailelerin ve çocukların eğitiminin
birlikte alındığı durumlarda daha
kalıcı nitelikte olduğunu
göstermektedir (Maden, 1993: 173;
Pehlivan, 2000, 110; Rosenblatt ve
Peled, 2002:367). Çocukların sosyal,
duygusal ve akademik açıdan gelişmesi
ve başarılı olması açısından okul-aile
işbirliği son derecede önemli
görülmektedir.
Aileyi ve çocuğun yakın sosyal
çevresini birlikte ele alan kapsamlı
çalışmaların, sadece anne baba
eğitiminden ya da çocuğun ev
ortamından soyutlanması yoluyla
yapılan öğretmen merkezli kurumsal
eğitim çalışmalarından daha başarılı
olduğu görülmektedir (Maden,
1993:172). Aile ve çocuğa yönelik
yapılan bilinçli uygulamalar, eğitimde
istenilen amaçlara ulaşmada bir kat
daha önem kazanmaktadır. Aile
katılımının okul öncesi dönemde
uygulandığında eğitimin daha kalıcı
etkileri olacaktır.
Okul öncesi eğitim kurumlarında
yapılan aile katılımı çalışmaları;
konferanslar, toplantı düzenleme,
bireysel görüşme yapma, ebeveynlerin
sınıf içi ve sınıf dışı etkinliklerine
katılımının sağlanması, telefon
görüşmeleri, ev ziyaretleri, haber
mektupları düzenleme, bülten tahtası
veya panoları hazırlama, kitapçıklar
hazırlama, dilek kutsu düzenleme,
toplu dosya hazırlama, teyp kayıtları
tutma ve ebeveyn kütüphanesi düzenleme
gibi çalışmalardan oluşmaktadır (Logsdon,
1998: 3; Ömeroğlu ve diğ., 2003a: 441;
Ömeroğlu ve diğ., 2003b:130).
Bu araştırmada ebeveynlerin okul
öncesi eğitim kurumlarında uygulanan
aile katılım çalışmaları ile ilgili
görüşleri ve yapılan çalışmalara
yönelik beklentileri incelenmiştir.
YÖNTEM
Evren ve Örneklem
Bu çalışma, betimsel bir çalışmadır.
Araştırmanın çalışma evrenini, Antalya
ilindeki özel ve resmi okulöncesi
eğitim kurumlarına devam eden 3-6 yaş
grubu çocukların ebeveynleri
oluşturmaktadır.
Araştırmanın örneklemine, Antalya il
merkezinde bulunan 10 SHÇEK’ e 10
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı (iki
Bağımsız Anaokulu, sekiz anasınıfı)
okul öncesi eğitim kurumlarına devam
eden 3-6 yaş grubu çocukların aileleri
katılmıştır. Araştırmada kullanılan
anket, 500 anne baba çiftine
gönderilmiş ancak, ebeveynlerden
araştırmaya katılmayı kabul eden 125
anne, 50 baba olmak üzere toplam 175
ebeveyn araştırmanın örneklemini
oluşturmaktadır.
Veri Toplama Aracı
Araştırma verileri araştırmacılar
tarafından geliştirilmiştir anketle
toplanmıştır.. Geliştirilen anketin
amaca uygunluğu için uzman görüşüne
başvurulmuştur. Uzmanların önerilerine
göre anket maddelerinde düzenlemeler
yapılmıştır. Uzman görüşlerine göre
düzenlenen anket 2004-2005 eğitim
öğretim yılı başında bir tane SHÇEK ve
bir tane de MEB.’na bağlı okul öncesi
kurumundaki 3-6 yaş çocuklarına sahip
50 ebeveyne uygulanarak ön denemesi
yapılmıştır. Ön denemede anketler
araştırmacılar tarafından ebeveynlere
bireysel olarak uygulanmış ve
soruların anlaşılırlılığı test
edilmiştir. 2004-2005 eğitim öğretim
yılının ikinci yarısında anketler ön
deneme yapılan kurumlardan farklı
olarak, 10 SHÇEK’ e ve 10 Milli
Eğitim Bakanlığına bağlı okul öncesi
eğitim kurumlarına devam eden 3-6 yaş
grubu çocukların ebeveynlerine kurum
öğretmenleri aracılığıyla
gönderilmiştir.
Anket iki bölümden oluşmaktadır.
Birinci bölümde aileye yönelik kişisel
bilgiler yer almaktadır. İkinci
bölümde ise ebeveynlerin çocuklarının
devam ettiği okul öncesi eğitim
kurumlarında tercih ettikleri aile
katılım etkinliklerin, bu
etkinliklerin türleri, içerikleri ile
ilgili beklentilerine yönelik
sorulardan oluşmaktadır.
Verilerin Analizi
Anketle elde edilen verilerin
kodlaması yapıldıktan sonra,
bilgisayarda SPSS 13.0 paket
programında düz ve çapraz tablolar
üzerindeki dağılım oranları
kullanılarak veriler analiz
edilmiştir.
Bulgular ve Tartışma
Toplo 1: Araştırmaya Katılan
Ebeveynlerin Demografik Özelliklerine
Göre Dağlımı
|
Cinsiyete Göre |
|
|
|
n |
% |
|
|
Anne |
125 |
71.0 |
|
Baba |
50 |
29.0 |
|
Toplam |
175 |
100.0 |
|
Ebeveynlerin Çalıştığı Kuruma Göre
Dağılımı |
n |
% |
|
|
Kamu |
101 |
57,7 |
|
Özel |
74 |
42,3 |
|
Toplam |
175 |
100,0 |
|
|
|
Anne |
Baba |
Toplam |
|
Ebeveynlerin Yaşa Göre Dağılımı |
n |
% |
n |
% |
n |
% |
|
20-24 |
2 |
1,6 |
- |
- |
2 |
1,1 |
|
25-29 |
31 |
24,8 |
2 |
4,0 |
33 |
18,9 |
|
30-34 |
54 |
43,2 |
15 |
30,0 |
69 |
39,4 |
|
35-39 |
31 |
24,8 |
23 |
46,0 |
54 |
30,9 |
|
40-45 |
7 |
5,6 |
10 |
20,0 |
17 |
9.7 |
|
Toplam |
125 |
100.0 |
50 |
100.0 |
175 |
100.0 |
|
Eğitim Düzeyine Göre Dağılımı |
n |
% |
n |
% |
n |
% |
|
İlköğretim |
5 |
4,0 |
1 |
2,0 |
6 |
3,4 |
|
Lise |
32 |
25,6 |
18 |
36,0 |
50 |
28,6 |
|
Yüksekokul |
17 |
13,6 |
9 |
18,0 |
26 |
14,9 |
|
Fakülte |
65 |
52,0 |
21 |
42,0 |
86 |
49,1 |
|
Y.lisans/Doktora |
6 |
4,8 |
1 |
2,0 |
7 |
4,0 |
|
Toplam |
125 |
100.0 |
50 |
100.0 |
175 |
100.0 |
Araştırmaya katılan ebeveynlerin
demografik özelliklerine
bakıldığında; ebeveynlerin %71.0’ni
anneler, %29.0’unu babalar
oluşturmaktadır. Ebeveynlerin %57.7’si
kamu kurumlarında, %42,3’ü özel
sektörde çalışmaktadır.
Ebeveynlerin yaşlara göre
dağılımlarına bakıldığında, annelerin
%1,6’sının 20-24 yaş arası, %
24.8’inin 25-29 yaş arası, %43.2’sinin
30-34 yaş arası, 43.2’sinin 30-34 yaş
arası, %24.8’inin 35-39 yaş arası ve
%5.6’sının 40-45 yaş grubunda olduğu;
babaların % 4.0’ünün 25-29 yaş arası,
%30.0’unun 30-34 yaş arası,
%46.0’sının 35-39 yaş arası ve
%10.0’unun da 40-45 yaş grubunda
olduğu görüşmüştür.
Eğitim durumlarına bakıldığında,
ebeveynlerin %3.4’ünün ilköğretim,
%28.6’sının lise, %14.9’unun iki
yıllık yüksekokul, %49.1’inin lisans
ve %4.0’ünün de yüksek lisans ya da
doktora mezunu olduğu görülmüştür.
Tablo 2: Ebeveynlerin Okul Öncesi
Eğitim Kurumlarında Tercih Ettikleri
Aile Katılım Etkinliklerinin
Dağılımları
|
Etkinlik Türü |
n |
% |
|
Bireysel Görüşmeler |
65 |
37.8 |
|
Kitapçıklar ve Haber Mektupları |
28 |
16.7 |
|
Veli Toplantıları |
25 |
14.4 |
|
Konferans ve Grup Toplantıları |
23 |
13.8 |
|
Bülten ve Bülten Tahtası |
13 |
7.1 |
|
Ev Ziyaretleri |
9 |
4.6 |
|
Sınıf İçi ve Sınıf Dışındaki
Etkinlikler |
5 |
2.2 |
|
Dilek Kutusu |
4 |
1.9 |
|
Çocukların Dosyalarının
Düzenlenmesine Yardımcı Olmak |
3 |
1.5 |
|
Teyp ve video kayıtları |
- |
- |
|
Telefon görüşmeleri |
- |
- |
|
Ebeveyn kütüphanesi |
- |
- |
|
Toplam |
175 |
100.0 |
Tablo 2’ de görüldüğü gibi, aile
katılım çalışmalarındaki etkinlik
türlerine göre Ebeveynlerin % 37.8‘si
bireysel görüşmelerin yapılmasını,
%16.7’si çocuğun gelişimi ile ilgili
haber mektuplarının gönderilmesini, %
14.4’ünü veli toplantıları
yapılmasını, % 13.8’nin konferans ve
grup toplantılarının düzenlenmesini,
tercih ettikleri belirlenmiştir. Elde
edilen verilerden de anlaşıldığı gibi
ebeveynlerin çoğunluğunun (% 37.8)
aile katılım çalışmalarından bireysel
görüşmeleri tercih ettikleri
görülmüştür. Ebeveynlerle, bireysel
görüşmeler yoluyla iletişim kurmak
erken çocukluk dönemi eğitim
programının önemli bir parçasıdır.
Ebeveynler çocukları ile ilgili bir
takım beklentilere sahiptirler ve
okulun çocukları hakkındaki
görüşlerini bilmek isterler.
Toplantılarda ya da farklı zamanlarda
öğretmene soramadıkları bir çok soruyu
bireysel görüşmelerde sorma fırsatı
bulmaktadırlar. Bireysel görüşmelerde
çocukları ile ilgili bilgi
alışverişini rahatlıkla yapabilir,
karşılaştıkları problemleri varsa
onları nasıl çözecekleri konusunda
öğretmenle bire bir tartışma olanağı
bulabilirler. Anne babalar grupla
yapılan toplantılarda çocukları ile
ilgili problemi rahatça
paylaşamayabilir. Bireysel görüşmede
karşılıklı etkileşime girildiği için
sorunun kaynağına inilebilir ve çözüm
yolları üretilebilir (Can Yaşar,
2001:369; Ömeroğlu ve diğ., 2003a:
442; Ömeroğlu, ve Can Yaşar, 2005).
Bu nedenlerden dolayı bireysel
görüşmeler ebeveynlerin çoğunluğu
tarafından tercih edilmiş olabilir.
Tablo 3: Ebeveynlerin Veli
Toplantıları ve Bireysel Görüşmelerin
Düzenlenme Sıklığı ve Bu Görüşmelerde
Ele Alınmasını İstedikleri Konulara
Göre Dağılımı
|
Ebeveynlerin veli
toplantılarının düzenlenme
sıklığına göre tercihleri
|
n |
% |
|
Ayda bir kez |
108 |
61.7 |
|
Üç
ayda bir |
42 |
24.0 |
|
Senede iki defa |
13 |
7.4 |
|
On
beş günde bir defa |
12 |
6.9 |
|
Toplam |
175 |
100.0 |
|
Ebeveynlerin bireysel
görüşmelerin düzenlenme
sıklığına göre tercihleri |
n |
% |
|
Ayda bir defa |
88 |
50.3 |
|
On
beş günde bir defa |
80 |
45.6 |
|
Üç
ayda bir defa |
7 |
4.1 |
|
Toplam |
175 |
100.0 |
|
Ebeveynlerin veli toplantıları ve
bireysel görüşmelerde
öğretmenlerden beklentileri
|
n |
% |
|
Çocuğumda görülen problemler varsa
bunlara örnekler vererek
açıklaması |
75 |
42.7 |
|
Problemi çözmek için anne babası
olarak bizim görüşümüzü de alması
|
65 |
37.3 |
|
Problemi çözmek için öğretmenin
direk kendisinin çözüm önerisi
sunması |
22 |
12.4 |
|
Görüşmede çocuğumun olumlu
özelliklerini söylemesini |
13 |
7.6 |
|
Toplam |
175 |
100.0 |
Tablo 3’ de görüldüğü gibi,
Ebeveynler % 61.7’i veli
toplantılarının ayda bir, %24.0’ü üç
ayda bir, %7.4’ü dönem başı ve sonu
olmak üzere yılda iki defa, % 6.9’u da
on beş günde bir düzenlenmesini
gerektiğini belirtmişlerdir.
Ebeveynlerin bireysel görüşmelerin
düzenlenme sıklığına göre tercihlerine
baktığımızda ise, ebeveynlerin %
50.3’ünü ayda bir, % 45.6’sının on beş
günde bir, %4.1’inin de üç ayda bir
bireysel görüşmelerin düzenlenmesini
istedikleri görülmektedir.
Ebeveynlerin veli toplantıları ve
bireysel görüşme sırasında
öğretmenlerden beklentilerine
baktığımızda ise, ebeveynlerin
% 42.7’si çocuklarında görülen
problemler varsa öğretmenlerin bu
problemleri örnekler vererek
açıklamasını, %37.3’ü problemi çözmek
için ailenin görüşünün alınmasını,
%12.4’ü çocuğun problemine yönelik
çözüm yollarını öğretmenin sunmasını,
% 7.6’sı da öğretmelerin aileyle
görüşme sırasında çocuklarının olumlu
özelliklerini anlatmaları yönünde
olduğu görülmektedir
Tablo 4: Ebeveynlerin Okulöncesi
Eğitim Kurumlarında Aile Katılım
Çalışmalarından Sınıf İçi ve Sınıf
Dışı Etkinlik Tercihlerine ve
Beklentilerine Göre Dağılımları.
|
Etkinlik Türü |
n |
% |
|
Sınıf içi etkinlikler |
139 |
77.7 |
|
Sınıf dışı etkinlikler |
36 |
22.3 |
|
Toplam |
175 |
100.0 |
|
Sınıf İçi Etkinlikler |
n |
% |
|
Sınıf içinde hikaye okuma, onlarla
birlikte kurabiye, salata vs
yapmak ve şarkı, şiir okumak
|
71 |
40.2 |
|
Çocukların etkinliklerini onlarla
birlikte sergilemek veya dosyaları
yerleştirmede yardımcı olmak
|
49 |
28.6 |
|
Mesleğim hakkında bilgi vermek
|
30 |
17.1 |
|
Sınıfın düzenlenmesinde ve
bakımında yardımcı olmak
|
25 |
14.2 |
|
Toplam |
175 |
100.0 |
|
Sınıf dışı etkinlikler |
n |
% |
|
İnceleme gezilerinde yardımcı olma |
110 |
62.4 |
|
Çalıştığım kuruma gezi düzenleme
ve kurumun gezilmesine yardımcı
olma |
65 |
37.6 |
|
Toplam |
175 |
100.0 |
Tablo 4’de görüldüğü gibi,
ebeveynlerin %77.7’si sınıf içi
etkinliklere katılmayı tercih
ettikleri görülmektedir. Ebeveynlerin
sınıf içi etkinliklere yönelik
beklentilerine göre dağılımlarına
bakıldığında, ebeveynlerin %40.2 ‘si
sınıf içi etkinliklerden, sınıf içinde
hikaye okuma, onlarla birlikte
kurabiye, salata vb. yapmak, şarkı
söyleme, şiir okumayı isterken,
%14.2’si çocuklarla birlikte sınıfın
düzenlenmesinde ve bakımında yardımcı
olmayı istedikleri saptanmıştır.
Ebeveynler, okul öncesi eğitim
kurumlarında çocuklarına sağlanan
ortamın sağlıklı ve güvenli olması
kadar, eğitim kalitesine de önem
vermektedir (Metin ve diğ., 1991:97).
Ebeveynler, sınıfta neler olduğunu
merak etmektedir. Sınıf içi
etkinliklere katılarak çocukları
gözleme imkanı bulacaklardır.
Ebeveynlerin sınıf içi etkinliklerde
aktif rol alarak, çocuklarının
eğitimini için sınıf ortamından
yararlanma fırsatını değerlendirmek
istedikleri düşünülebilir.
Ebeveynlerin sınıf dışı etkinliklere
yönelik beklentilerine göre
dağılımlarında ise, %62.4’ ünün
inceleme gezilerini, %37.6’sının ise
çalıştıkları kuruma gezi düzenleme ve
kurumun gezilmesine yardımcı olmayı
tercih ettikleri görülmüştür. Tezel
Şahin ve Turla (2003)’nın okul öncesi
eğitim kurumlarında yapılan aile
katılım çalışmalarının incelenmesi
üzerine yaptıkları çalışma
sonuçlarında, sınıf içi ve sınıf dışı
etkinliklerde velilerin %73.9 oranında
“kendi meslekleri ile ilgili alanlara
yönelik” etkinliklere katıldıkları,
%73.2 oranında da “gezilere katılarak”
aile katılım çalışmalarında rol
aldıkları tespit edilmiştir. Bu
sonuçlar da araştırma sonuçlarından
elde edilen verileri destekler
niteliktedir.
Tablo 5: Ebeveynlerin Okulöncesi
Eğitim Kurumlarında Aile Katılım
Çalışmalarından Kitapçıklar ve
Haberleşme Mektupları İle İlgili
Tercihleri ve Beklentilerine Göre
Dağılımları.
|
Eve Haber Mektuplarının
gönderilmesini isteme durumu |
n |
% |
|
İsteyen |
171 |
97.7 |
|
İstemeyen |
4 |
2.3 |
|
Eve kitapçıkların gönderilmesini
isteme durumu |
n |
% |
|
İsteyen |
171 |
97.7 |
|
İstemeyen |
4 |
2.3 |
|
Haber mektuplarının içerikleri ile
ilgili beklentileri |
n |
% |
|
Çocuklarının gelişimi ve eğitimi
ile ilgili bilgi edinmek
|
96 |
54.7 |
|
Haftalık programdaki
etkinliklerden haberdar olmak
|
54 |
30.8 |
|
Oyun,oyuncak, beslenme, evde
çocuğumla birlikte oynayabileceğim
oyunlar, etkinliklerle ilgili
bilgi edinmek |
16 |
9.2 |
|
Çocukların etkinlikler sırasında
çekilen fotoğrafların eve
gönderilmesi |
9 |
5.3 |
|
Toplam |
175 |
100.0 |
Tablo 5’ de görüldüğü gibi
ebeveynlerin % 97.7’ si eve düzenli
olarak kitapçık ve haberleşme mektubu
gönderilmesini tercih etmektedir. Eve
gönderilen mektupların içerikleri ile
ilgili beklentilerine baktığımızda
ise, ebeveynlerin %54.7’sinin
çocuklarının gelişimi ve eğitimi ile
ilgili bilgi edinmek, % 5.3’ ününde
çocukların etkinlikler sırasında
çekilen fotoğrafları ile ilgili bilgi
edinmeyi içeren mektupları tercih
ettikleri görülmektedir. Elde dilen
verilere göre, ebeveynlerin
çoğunluğunun okuldan eve bir haber
mektubu gönderilmesini beklemektedir.
Haber mektupları, ev ile okul arasında
etkili bir iletişim ağı kurarak,
öğretmenler ve ebeveynler arasında
etkili bilgi alışverişinin yanında,
ebeveynlerin okula sık gidemedikleri
durumlarda çocukların okulda neler
yaptıklarıyla ilgili bilgileri
edinmesine olanak vermektedir. Bu da
ebeveynlerin okulun bir parçası
olduklarını hissetmelerini
sağlayacaktır (Carter, 2003).
Çocuklarının gelişimleri ve eğitimleri
ile ilgili düzenli bilgi almak
ebeveynleri rahatlatacak ve
çocuklarının eğitiminde değerli
olduklarını hissetmelerini
sağlayacaktır.
Tablo 6: Ebeveynlerin Okulöncesi
Eğitim Kurumlarında Aile Katılım
Çalışmalarından Bülten Tahtası İle
İlgili Tercihleri ve Beklentilerine
Göre Dağılımları.
|
Bülten tahtası |
n |
% |
|
Okulda Bülten Tahtası var |
137 |
78,3 |
|
Okulda Bülten Tahtası yok |
38 |
21.7 |
|
Bülten tahtasında yer alan
konulara ilişkin beklentileri
|
n |
% |
|
Çocukların günlük yaptıkları
etkinlikleri yer alması |
60 |
34.5 |
|
Çocuğun gelişimi, oyun, oyuncak,
beslenme gibi konularla ilgili
bilgilerin yer alması |
43 |
24.7 |
|
İnceleme gezileri, konferans veya
davetler gibi duyuruların yer
alması |
25 |
14.2 |
|
Ailelerin evde çocukları ile
birlikte yapabilecekleri oyun ve
etkinlik örnekleri |
23 |
12.9 |
|
Çocukların yaptıkları etkinlikler
sırasında çekilen fotoğraflar |
20 |
11.4 |
|
Acil telefon numaraları
|
4 |
2.3 |
|
Toplam |
175 |
100.0 |
Tablo 6’ de görüldüğü gibi
ebeveynlerin % 78.3’ü okulda bülten
tahtası veya ilan panosunun
bulunduğunu belirtmişlerdir.
Ebeveynlerin bülten tahtası veya
panoda yer almasını istedikleri
konularla ilgili beklentilerine
baktığımızda ise, % 34.5’i çocukların
günlük yaptıkları etkinliklerin yer
alması, %2.3’ünün de acil telefon
numaralarının yer alması yönünde
olduğu görülmektedir. Bülten tahtası,
anne babalar için eğitim
programlarını, okul ve sınıfla ilgili
haberleri, duyuruları, çocuk gelişimi
ve eğitimi ile ilgili bilgileri,
çocukların yaptıkları etkinlikleri,
güncel bilgileri ailelerle paylaşmak
amacıyla hazırlanan bir kaynaktır.
Elde edilen sonuçlarda da görüldüğü
gibi okullarda bülten tahtası
bulunmaktadır ve bu Beklenen bir
sonuçtur. Aileler bülten tahtasında en
çok çocuklarının günlük yaptıkları
etkinliklerin sergilenmesini görmek
istemektedirler. Bu sonucun, aileler
çocuklarının daha çok gün içerisinde
neler yaptıklarını merak ettiklerinden
dolayı kaynaklandığı düşünülebilir.
Tablo 7:Ebeveynlerin Çocukların
Gittiği Kurumdaki Öğretmenlerinin Ev
Ziyaretleriyle İlgili Beklentilerine
Göre Dağılımı
|
Ebeveynlerin Ev ziyaretlerini isteme durumu |
n |
% |
|
Ev
ziyareti isteyen |
150 |
85.7 |
|
Ev
ziyareti istemeyen |
25 |
14.3 |
|
Ebeveynlerin Ev ziyaretinin
düzenlenme sıklığına göre
tercihleri |
S |
% |
|
Ayda bir |
78 |
44.3 |
|
Eğitim öğretim yılın başında ve
sonunda |
74 |
42.3 |
|
On
beş günde bir |
23 |
13.4 |
|
Toplam |
175 |
100.0 |
|
Ebeveynlerin Ev ziyaretlerinin
amacına göre beklentileri |
n |
% |
|
Çocuğumun gelişimini ve bizimle
iletişimini gözlemek |
105 |
60.1 |
|
Çocuğum ve ailemle ilgili
bilgileri paylaşmak |
41 |
23.6 |
|
Öğretmenin bizimle ilişkilerini
geliştirmek |
21 |
12.2 |
|
Çocuğumun bir sorununu konuşmak
|
7 |
4.1 |
|
Toplam |
175 |
100.0 |
|
|
|
|
|
Tablo 7’ de görüldüğü gibi,
ebeveynlerin %85.7’sinin ev
ziyaretleri yapılmasını istedikleri
görülmektedir. Ev ziyaretlerin
sıklığında ise ebeveynlerin
%44.3’ünün ayda bir, %42.3’ünün de
yılda en az iki defa ev ziyareti
yapılmasını istedikleri görülmektedir.
Ebeveynlerin ev ziyaretlerinin amacına
göre beklentilerine bakıldığında,
ebeveynlerin % 60.1’i çocuğumun
gelişimini ve bizimle iletişimini
gözlemek olduğu görülmektedir.
Çocukların evlerine yapılan
ziyaretler önemli eğitim fırsatları
sunmaktadır. Öğretmenin düzenli ev
ziyaretleri yapması, çocukları ve
aileleri daha iyi tanımasına fırsat
vermektedir. Öğretmen ve aile arasında
yakın bağlar kurularak okul ve aile
arasındaki iletişimi arttırmaktadır.
Aile, ev ziyaretleri sırasında duygu
ve düşüncelerini daha rahat ifade
edebilmektedir (Carter, 2003; Ömeroğlu,
ve Can Yaşar, 2005). Araştırmadan elde
edilen sonuçlarda da ebeveynlerin
beklentilerinin bu yönde olduğu
görülmektedir.
Tablo 8: Ebeveynlerin Çocuğun Devam
Ettiği Kurumda Konferans ve Grup
Toplantılarına Konusundaki Görüşleri
|
Ebeveynlerin konferans ve grup
toplantılarını katılma durumu |
n |
% |
|
Konferans ve grup toplantılarına
katılan |
124 |
70.9 |
|
Konferans ve grup toplantılarını
katılmayan |
51 |
29.1 |
|
Konferans ve grup
toplantılarında konu tercihleri
durumu |
n |
% |
|
Çocuğun gelişimi, iletişim,
disiplin vb |
74 |
42.3 |
|
Mevcut çalışmaların
değerlendirilmesi ve gelecekte
verilecek eğitim önerilerinin
sunulması |
67 |
38. 4 |
|
Anne babaların ihtiyaçları ve
karsılaştıkları sorunlar üzerinde
|
34 |
19.3 |
|
Toplam |
175 |
100.0 |
Tablo 8’ da görüldüğü gibi
ebeveynlerin % 70.9’u çocuklarının
okullarında yapılan konferans ve grup
toplantılarına katıldıklarını
belirtmişlerdir. Konferans ve grup
toplantılarında beklenen, ailelerin
yapılan konferans ve grup
toplantılarını katılmasıdır ki elde
edilen sonuçlarda bu yöndedir.
Ebeveynlerin konferans ve grup
toplantılarında hangi konular üzerinde
durulması gerektiği konusunda
beklentilerine baktığımızda ise, %
42,3’ü çocuğun gelişimi, iletişim,
disiplin vb. konular, %19,3’ü de anne
babaların ihtiyaçları ve
karsılaştıkları sorunlarıyla ilgili
konuların ele alınması yönünde olduğu
görülmektedir.
Konferans ve Grup toplantıları,
ebeveynlerin kaygılarını azaltmak,
çocuk gelişimi ve eğitimi ile ilgili
bilgileri öğrenmelerine yönelik
yapılan bir etkinliktir.
Konferansların konusu gereksinimlerine
yanıt verecek bir konu olması katılımı
artıracaktır. Bu nedenle konu
belirlenirken, ihtiyaç belirleme
çalışmalarında çocuğun gelişimi ve
eğitimine ilişkin olarak en çok
gereksinim duyulan konu seçilmelidir (Ömeroğlu
ve diğ., 2003b:130). Ebeveynlerin
çoğunluğunun, konferans ve grup
toplantıların da konu tercihleriyle
ilgili bulgularda bu doğrultudadır.
Sonuç ve Öneriler
Ebeveynlerin okul öncesi eğitim
kurumlarında uygulanan aile katılım
çalışmaları ile ilgili görüşleri ve
yapılan çalışmalara yönelik
beklentileri incelenme üzerine yapılan
bu çalışmada, elde edilen bulgulara
göre, anne babaların okul öncesi
kurumlarda yapılan aile katılım
çalışmalarında yer almak istemektedir.
Aile katılım çalışmalarından en çok
bireysel görüşmeleri tercih ettikleri
belirlenmiştir. Ebeveynlerin çoğunluğu
düzenli olarak haberleşme mektupları
gönderilmesini ve öğretmenlerin ev
ortamlarını ziyaret etmelerini
istedikleri görülmüştür. Ayrıca sınıf
içi çalışmalarda yer almak istedikleri
görülmüştür.
Okul öncesi dönemde, çocukların
gelişimi ve eğitimi ile ilgili
istenilen amaçlara ulaşılmasında
ailelerin eğitime dahil edilmesi son
derece önemlidir. Araştırma
sonuçlarında da görüldüğü gibi aileler
eğitime katılmada isteklidir. Okul
öncesi eğitim kurumlarında “ailelerin
eğitime katılımı” için planlı ve
programlı çalışmalar yapılması bu tür
çalışmaların daha etkili ve kalıcı bir
şekilde yürütülmesine yardımcı
olacaktır.
Eğitimciler, aile katılım
çalışmalarını planlarken ailelerin
kültürel farklılıklarını ve
ihtiyaçlarını göz önünde
bulundurabilir. Planladıkları aile
katılım çalışmalarında ailelerin
görüşlerine yer verilebilir.
Eğitimciler, ailenin katılımını
engelleyecek gerek mali, gerek
yönetimsel faktörler daha önceden
belirlenerek onların katılımını
sağlayabilecek önlemler alınabilir,
aileleri özendirecek çalışmalar
yapılabilir.
Kaynakça
Aksoy Tokgöz, İ. 2002.
“Erken Çocukluk Döneminde Düşünmeyi
Öğretme ve Yaratıcı Düşünce
Eğitimi.” Erken
Çocukluk Gelişimi ve Eğitimi
Sempozyumu: Geleceğe Bakış. KÖK
Yayıncılık,
Ankara. s.170-174.
Büyükkaragöz, S. 1994.
“Okul Öncesi Eğitim Programlarında
Yeni Yaklaşım: Proje ve Türkiye’deki
Uygulamalar.” 10. YA-PA
Okul Öncesi Eğitimi ve
Yaygınlaştırılması Semineri. YA-PA
Yayınları,
İstanbul. s.221-234.
Can Yaşar, M. 2001.
“Okul Öncesi Eğitim Kurumlarında
Ailenin Eğitime Katılımı”, Gazi
Üniversitesi
Anaokulu/Anasınıfı
Öğretmeni El Kitabı 2001-2002 Ders
Yılı Rehber Kitaplar Dizisi, YA-PA
Yayın
Pazarlama San. ve Tic.
A.Ş., İstanbul, ss.366-375.
Carter, S.
2003. A Sourcebook for Effective
Family-School-Community Partnerships.
Funding for
this
document was provided to CADRE, a
project of Direction Service, through
Cooperative
Agreement United States Department of
Education.
(http://www.vesid.nysed.gov/specialed/publications/persprep/cadre.pdf.,
erişim. 02.06.2006.)
Güneysu, S.,
Çağlayan, E. ve Kaygısız, P. 2005.
Beyin Araştırmalarının Eğitime
Yansıması. SMG
Yayıncılık, Ankara.
Logsdon, J. 1998.“Parent Involvement.
So Much More Than Ever Before “College
of Human
Environmental Sciences. v. 7(1):
(http://www.uky.edu/HES/rcfc/vol7no1/vol7no1_page3.html.
erişim.
09.06.2006.)
Maden, Duyan. 1993. “Okul Öncesi
Eğitimde Yeni Yaklaşımlar.” 9. YA-PA
Okul Öncesi Eğitim ve
Yaygınlaştırma Semineri, İstanbul:
172-174.
Ömeroğlu, E., Yazıcı, Z. ve Dere, H.
2003a. “Okul Öncesi Eğitim
Kurumlarında Ebeveynin Eğitime
Katılımı”, Erken Çocuklukta Gelişim
ve Eğitimde Yeni Yaklaşımlar
(Yayıma Hazırlayan: Doç. Dr.
Müzeyyen Sevinç), Morpa Kültür
Yayınları, İstanbul, S.440-446.
Ömeroğlu, E., Kandır, A. ve Ersoy, Ö.
2003b. 36-72 Aylık Çocukların Eğitimi
için Yıllık Plan
Örnekleri ve Aile Katılım Çalışmaları.
Morpa Kültür Yayınları. İstanbul.
Ömeroğlu, E. ve Can Yaşar, M. 2005. “
Okul Öncesi Eğitim Kurumlarında
Ailenin Eğitime Katılımı.”
Bilim
ve Aklın Aydınlığında Eğitim
Dergisi.s:62. (http://yayim.meb.gov.tr/dergiler/sayi62/omeroglu
yasar.htm,
erişim 05.09.2005).
Pehlivan, İ. 2000. Okul-Çevre
İlişkileri, (Yönetici Adaylarının
Eğitimi Ders Notları), Ankara
Üniversitesi Yayınları, Ankara.
Rosenblatt, Z. And Peled, D. 2002. “School
Ethical Climate and Parental
Involcement”, Journal of
Educational Administration.
40(4):349-367.
Tezel
Şahin, F. ve Turla, A. (2003). Okul
Öncesi Eğitim Kurumlarında Yapılan
Aile Eğitim
Çalışmalarının İncelenmesi. " OMEP
Dünya Konseyi Toplantısı ve
Konferansı. Kuşadası. Bildiri
Kitabı
1.s :379-392
Tezel
Şahin, F. ve Ünver, N.,(2005).
“Okulöncesi Eğitim Programlarına Aile
Katılımı.” Kastamonu
Eğitim Dergisi. 13(1): 1 23-30
|