|
MEB OTİSTİK Çocukları Eğitim Projesi Uygulama Yönergesi |
|
Yayın : Tebliğler Dergisi Yayım Tarihi ve Sayısı : --/01/2000 - 2508 Numarası :
BİRİNCİ BÖLÜM Amaç Kapsam Dayanak 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu, 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu, 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun, 4306 sayılı Kanun ve 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar "Bakanlık", Milli Eğitim Bakanlığını, "Genel Müdürlük", Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğünü, "RAM", Rehberlik ve Araştırma Merkezlerini, "Proje", Otistik Çocuklar Eğitim Projesini, "OÇEM", Otistik Çocuklar Eğitim Merkezi’ni, "Bağımlı OÇEM", ilköğretim okulları bünyesindeki "Otistik Çocuklar Eğitim Merkezi" ni, "Bağımsız OÇEM", Otistik çocukların eğitildiği, Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğüne bağlı özel eğitim kurumunu, "İl Eğitim Kurulu", İl Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde özel eğitime alınacak öğrencilerin kayıt olup olmamalarına ilişkin kararı veren kurulu, "Üst Kurul", Projenin yürütülmesinden sorumlu Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğünün yöneticilerinden oluşturulan kurulu, "Proje Uygulama Kurulu", Uyum Şube Müdürü, proje süresince bu şubede görevlendirilecek bir özel eğitim öğretmeni ve RAM Şube Müdürü’nden oluşan kurulu, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Genel İlkeler a) Eğitime her çocuğun performansı belirlenerek başlanır. b) Otistik Çocukların eğitiminde bireysel eğitim esastır. c) Bireysel eğitimde amaç, çocuğu iletişim ve sosyal yönden grup eğitimine hazırlamaktır. d) İletişim ve sosyal beceri yönünden performans düzeyleri birbirine yakın 2-4 öğrenci ile grup eğitimi yapılır. e) Sosyal ve akademik beceriler yönünden gelişmiş öğrenciler performanslarına uygun kaynaştırma programlarından faydalandırılır. f) Kaynaştırma yoluyla eğitim ve grup eğitimindeki öğrenciler de gerektiğinde bireysel eğitimle desteklenir. g) Otistik çocuklarda gözlemlenen problem davranışlar, eğitimin bir parçası olarak nitelendirilir, davranışın ortadan kaldırılması için uygun yöntem ve teknikler kullanılır. h )Eğitim-öğretim sırasında ilerleme gösteren öğrenciler performanslarına uygun olarak belirlenen hedeflere göre eğitim-öğretime devam eder. ı) Eğitim-öğretimde; ortam, materyal, plan ve yöntemler çocuğu merkez alır. i) Otistik çocuklar sosyal gelişimlerinin sağlanması amacıyla gezi, tören vb. gibi aktivitelerden faydalandırılır. j) Eğitim-öğretimde çağın getirdiği yeniliklerden yararlanmaya özen gösterilir. k) Ailelerin özel eğitim konusunda bilgilendirilmeleri için gerekli tedbirler alınır. Eğitim-Öğretim Programları a- Otistik çocukların eğitimi programı , b- İlköğretim okulu programı, c- Öğretmenler tarafından hazırlanacak kaynaştırma, bireysel ve grup eğitim programları. Eğitim Öğretim programlarının hazırlanması aşağıdaki genel ilkeler doğrultusunda olur: a- Programların her biri çocuğu merkez alır, b- Programlar çerçeve program olarak düşünülmelidir, c- Bireysel eğitim planları gelişim alanları dikkate alınarak ve modüler sistemle hazırlanır. Eğitim-Öğretim Sürecinin Planlanması a- Yıllık Plan : Her öğrenci için uzun dönemli amaçlardan oluşur. b- Ünite Planı : Uzun dönemli amaçlara ulaşmak için belirlenen kısa dönemli amaçlardır. c- Günlük Plan : Kısa dönemli amaçlara ulaşmak için, günlük yapılacak etkinlikleri içerir. Planlama her öğrenci için ayrı ayrı yapılır. Öğrencinin her bir gelişim alanındaki performansı belirlenir ve kaydedilir. Eğitim-Öğretim Ortamı
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Tıbbi Tanılama Eğitsel Tanılama ve Yönlendirme İnceleme, Kayıt ve Yerleştirme Sınıf Geçme Mezuniyet Nakil ve Kayıt Silme
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Merkezin Tanımı Merkezin Amaçları a - Otistik özelliklerinden kaynaklanan özür ve problemlerinin meydana getirdiği gelişim engellerini ortadan kaldırmak veya etkisini azaltmak, b- Kendi kendilerine yetecek kadar temel beceri ve alışkanlıklar kazandırılarak bağımsız yaşamalarını sağlamak, c - Problem davranışlarını ortadan kaldırmak veya en aza indirmek, d- Aile, okul, RAM işbirliği ile otistik çocukları topluma kazandırmak, sosyal yönden gelişimlerini sağlamak , e- Merkeze devam eden her bireyin özelliğine uygun bireysel eğitim planları geliştirerek etkili eğitim öğretim görmelerini sağlamak, f- Merkeze devam eden her bireyin özelliğine uygun kaynaştırma yoluyla eğitim programları hazırlanarak, belirlenen ders ve saatlerde ilköğretim sınıflarında eğitim öğretim görerek sosyalleşmelerini sağlamak, g- Çocukların beceri ve yeteneklerini geliştirerek, aile ve toplum içinde üretken olmalarını sağlamak, h- Merkezde kazandırılan beceri ve alışkanlıkların işlevselliğini ve sürekliliğini sağlamak amacıyla "Aile Eğitim Programları" geliştirerek, ailelerin eğitilmelerini sağlamaktır. Merkezin Açılması ve Kapatılması
BEŞİNCİ BÖLÜM Madde 18- Proje süresince personel görevlendirmesinde yapılacak iş ve işlemler; - Personelin atanması için, İl başvurulara ilişkin belgeleri (görevlendirmenin proje süresinden az olamayacağına ilişkin taahhütname de ekleyerek) bakanlık proje uygulama kuruluna gönderir. - Proje uygulama kurulu incelemeyi yapar ve durumu uygun olanları üst kurula sunar. - Üst kurul gerekli görürse mülakat için adayları çağırabilir ve değerlendirme sonucuna göre isteklilerin atanmalarına esas teşkil edecek kararı valiliğe bildirir. - İl bakanlık emri uyarınca atama işlemini gerçekleştirir. - Proje süresi içinde de üst kurul bu uygulamanın değiştirilmesine karar verebilir. a- Müdür b- Müdür yardımcısı c- OÇEM Sınıf Öğretmeni d- Rehber Öğretmen I) OÇEM Rehber Öğretmeni II) Okul Rehberlik Bürosu Rehber Öğretmeni e- Çocuk Gelişimi Uzmanı f- Fizyoterapist g- Psikolog h-Yardımcı Öğretmen (usta öğretici) ı- Diğer Personel a- Müdür : Bağımlı OÇEM’in bünyesinde bulunduğu ilköğretim okulu müdürü bu görevi yürütür. Bağımsız OÇEM’in müdürü diğer özel eğitim kurumlarının müdürleri gibi atanır. Müdür; kanun, yönetmelik, genelge, yönerge, proje ve programlara uygun olarak etkinliklerin işleyişinden sorumludur. Mekanın tertip ve düzenini sağlar, OÇEM personelinin önerilerini dikkate alarak gerekli önlemleri alır. b- Müdür Yardımcısı : Bağımlı OÇEM’le ilgili işlemler ve koordine görevini yürütür. Projenin her türlü işleyişinden sorumludur. RAM, ilçe milli eğitim müdürlüğü, il milli eğitim müdürlüğü ve bakanlık arasında bilgi alışverişini sağlar. Projenin işleyişi ve uygulamaya ilişkin haftalık, aylık ve dönemlik raporlar hazırlar. Proje ile ilgili toplantılara katılır. Etkinliklerin planlarını imzalar. Personelin özlük hakları konusunda proje çerçevesinde ilgililere gerekli açıklamalar ve önerilerde bulunur. Bağımsız OÇEM’in müdür yardımcıları diğer özel eğitim kurumlarının müdür yardımcıları gibi atanır. c- OÇEM’in Sınıf Öğretmeni : Eğitim öğretim etkinlerini planlar ve gerçekleştirir. Öğrenci ile ilgili bilgileri, gelişimleri ve değerlendirmeleri kaydeder. Çocuğun eğitimine yönelik etkinliklere ailenin katılımını ve bilgilenmesini sağlar. Çocuğun tedavisini yürüten doktorla eğitim- tedavi sürecindeki bilgi alışverişini rehber öğretmenle birlikte sağlar. Öğrenciler ile ilgili bireysel,grup ve kaynaştırma kararlarını rehber öğretmenle birlikte alır. Üniversitelerin eğitim fakültelerinin özel eğitim bölümü zihinsel engellilerin eğitimi ana bilim dalından mezun özel eğitim öğretmenleri atanır. Özel eğitim öğretmeni bulunamadığı hallerde, otistik çocukların eğitimi konusunda hizmetiçi eğitim kursuna katılmış sınıf öğretmenleri atanır. d- Rehber Öğretmen: I) OÇEM’in Rehber Öğretmeni: OÇEM’e devam eden öğrencilerin toplu dosyalarını OÇEM’in sınıf öğretmeni ile birlikte düzenler. Kaynaştırma eğitimine katılacak öğrencilerin durumlarını okul rehberlik bürosuna bildirir ve öğrenci ile ilgili programı okul rehberlik bürosu ile birlikte hazırlar. Çocuğun tedavisini yürüten doktorla eğitim- tedavi sürecindeki bilgi alışverişini sağlar. Çocuğun eğitim programı hakkında aileyi bilgilendirir ve aile-okul-öğretmen koordinasyonunu sağlar. Çocuğun eğitimine destek sağlamak amacıyla aileyi üniversitelerin tıp fakültelerinin psikiyatri bölümlerine yönlendirir. Kaynaştırma yoluyla eğitime katılacak olan öğrenci konusunda normal sınıf öğretmeni ve öğrencilerini okul rehberlik bürosuyla işbirliği yaparak bilgilendirir. (*) II) Okul Rehberlik Bürosu Rehber Öğretmeni: Bağımlı OÇEM’ e devam eden öğrencilerin toplu dosyalarını OÇEM’in sınıf öğretmeni ile birlikte düzenler. Öğrencinin performans durumunu öğretmeni ile birlikte inceleyerek kaynaştırma eğitimi programını hazırlar, kaynaştırma yapılacak sınıfı araştırır ve uygunluğunu gözlemler. Kaynaştırma eğitimi alacak olan öğrenci konusunda normal sınıf öğretmeni ve öğrencilerini bilgilendirir. Okul- öğrenci-öğretmen-aile koordinasyonunu sağlar. OÇEM’in öğretmenleri ile aile eğitim programını hazırlar. Bağımsız OÇEM’in rehberlik bürosu diğer özel eğitim okullarının bürosu gibi çalışır. e- Çocuk Gelişimi Uzmanı : Bağımsız OÇEM’e devam eden çocukların gelişim evreleri ve bu evreleri nasıl geçirdikleri hakkındaki bilgileri toplar ve kaydeder. Bu konularda öğretmenlere ve ailelere bilgi verir. f- Fizyoterapist: Bağımsız OÇEM’e devam eden çocukların fiziksel gelişimlerini izler ve bunları kaydeder. Öğrencilerin fizik güçlerini geliştirebilmelerine, bağımsız hareket edebilmelerine ve zihinsel kapasite ile davranışları arasında uyum sağlamalarına yardımcı olur. * OÇEM’ in bünyesinde rehber öğretmen olmadığı hallerde; okul rehberlik servisi onun üstlendiği görevleri de yürütür. Uzman hekim tarafından önerilen program çerçevesinde rehabilitasyon için gerekli uygulamaları yerine getirir. Görevlerini diğer personel ile işbirliği yaparak yürütür. g- Psikolog: Bağımsız OÇEM’e devam eden çocukların psikolojik gelişimlerini ve yeteneklerini test, teknik ve ölçeklerle saptar ve gerektiğinde terapi uygulayarak sağaltım yoluna gider. Öğrencilerin öğrenme ve uyumlarını kolaylaştırmak için metot ve teknikler geliştirir, durumlarına uygun bireysel programlar hazırlanmasında diğer personel ile işbirliği yapar. Aile eğitimi konusunda rehber öğretmenlerle işbirliği yaparak aileyi yönlendirir. h-Yardımcı Öğretmen (usta öğretici) : Eğitim-öğretim faaliyetlerinde öğretmene,öğretmenin belirlediği konularda yardım eder. ı- Diğer Personel: Bakanlığın saptadığı sayıda memur, kaloriferci, ahçı, şoför ve hizmetlilerden oluşan diğer personel merkezde görev yapar. Kaynaştırma Sınıfı Öğretmeni: Kaynaştırma eğitimi için sınıfına gelen öğrencinin sosyalleşmesine katkıda bulunur. Öğrencinin sınıf içi etkinliklere olabildiğince fazla katılımına olanak sağlar. Programın içeriği ve uygulanmasına yönelik teknikler konusunda kendini yetiştirir. Diğer Branş Öğretmenleri: Bağımlı OÇEM’de ilköğretim okulundaki branş öğretmenleri (özellikle müzik, resim, beden eğitimi), bağımsız OÇEM’de ise dershane sayısı ve ders saatlerine uygun yeterli sayıda müzik, resim, beden eğitimi ve iş eğitimi branş öğretmeni görevlendirilir. Hizmetiçi Eğitim Teftiş Proje Yönetimi a) Üst Kurul Proje üst kurul tarafından yönetilir. Üst kurul; Genel Müdür başkanlığında öğretim yılı sonunda toplanır. Ancak gerektiği hallerde yarı yıl sonunda da toplanabilir. Üst Kurul; Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı (Özel Eğitimden Sorumlu), Daire Başkanı (Özel Eğitimden Sorumlu), RAM Şube Müdürü ve Uyum Güçlüğü Olan Çocukların Şube Müdürü’nden oluşur. b) Proje Uygulama Kurulu Proje Uygulama Kurulu’nun çalışmaları süreklidir. İllerden gelen aylık, yarı yıllık ve yıllık raporları inceler, üniversiteler ve bakanlığın diğer ilgili birimleri arasındaki işbirliğinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi için çalışır. Üst kurula projenin yürütülmesi ile ilgili raporlar hazırlar ve sunar. Projenin geliştirilmesine ve iyileştirilmesine yönelik önerilerde bulunur. Ayrıca, a)Çalışma ilkelerini belirler. b)Birim uygulama planını hazırlayarak onay alır. c)Özdeğerlendirmeyi gerçekleştirir. d)Projenin uygulama sürecinde gerekli gördüğü hususlarda müdahale ederek iyileştirilmesini sağlar. e)Yapılan çalışmaların analiz ve değerlendirilmesini yaparak hedeflerin gerçekleşme düzeyine ilişkin aylık, dönemlik ve yıllık rapor hazırlar ve üst kurula sunar. Proje Uygulama Kurulu;Özel Eğitim Daire Başkanlığı Uyum Güçlüğü Olan Çocukların Şube Müdürü, bu şubede proje süresince görevlendirilecek otistik çocukların eğitimi kurslarına katılmış bir özel eğitim öğretmeni ve Rehberlik Daire Başkanlığı RAM Şube Müdürü’nden oluşur. (EK 4) Projenin Süresi
ALTINCI BÖLÜM Bakanlık Birimleri Arası İş Birliği Kurumlar Arası İş Birliği a) Üniversiteler ve diğer ilgili kuruluşlarla protokol yapılması, b) Halen otistik çocukların eğitimi, eğitsel terapisi ve tedavisi amacıyla açılmış ve çalışmalarını sürdüren kurumlarla işbirliği hedeflenmektedir. Farklı Proje Uygulamaları Mevzuat Yürürlük Yürütme |